HAPPY HOME CLINIC

ศูนย์วิชาการ แฮปปี้โฮม

รวบรวมและเผยแพร่ ข้อมูลความรู้ทางวิชาการ ที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาเด็กและวัยรุ่น
รวมถึงการรับจัดฝึกอบรม สัมมนา กิจกรรมวิชาการ นิทรรศการเผยแพร่ความรู้
เพื่อเป็นการเรียนรู้ร่วมกันระหว่าง ผู้ปกครอง นักวิชาการ และประชาชนทั่วไปที่สนใจ

H   A   P   P   Y       H   O   M   E       A   C   A   D   E   M   Y

นพ.ทวีศักดิ์ สิริรัตน์เรขา จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น

“กระบือบำบัด” (Buffalo Therapy) ชื่อนี้อาจไม่ค่อยคุ้นหูนัก ได้ยินครั้งแรกก็อดสงสัยไม่ได้ว่า มีใครทำด้วยหรือ หลังจากมีอาชาบำบัด และช้างบำบัด ซึ่งเป็นที่รู้จักกันไปบ้างแล้ว จากการค้นคว้าพบว่าเป็นการบำบัดทางเลือกที่น่าสนใจทีเดียว เป็นการนำสัตว์มาช่วยในการบำบัดรักษาอีกชนิดหนึ่ง ซึ่งยังไม่เคยมีใครทำ จึงนำมาเล่าสู่กันฟัง

“ควาย” เป็นสัตว์ที่มีความผูกพันใกล้ชิดกับคนไทยมาช้านาน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในวิถีชีวิตชนบท ควายว่านอนสอนง่าย ช่วยทำงานได้ดี เข้าใจภาษา เป็นสัตว์ที่ฉลาด ควายไม่ได้โง่เหมือนที่ใช้เป็นคำว่ากล่าวแต่อย่างไร ควายเป็นสัตว์ใหญ่ จึงกระตุ้นความสนใจของเด็กได้มาก เช่นเดียวกับช้างและม้า สิ่งเหล่านี้เป็นคุณลักษณะสำคัญที่สามารถนำมาช่วยในการบำบัดรักษาเด็กพิเศษได้ โดยเฉพาะกลุ่มออทิสติก และความบกพร่องทางพัฒนาการอื่นๆ

การบำบัดทางเลือก

“กระบือบำบัด” เป็นโครงการที่ริเริ่มโดยศูนย์การทหารปืนใหญ่ ค่ายพหลโยธิน ต.เขาพระงาม อ.เมือง จ.ลพบุรี โดยนำควายเข้ามาใช้ในการบำบัด เพื่อพัฒนาทักษะและฝึกพัฒนาการของเด็กพิเศษ โดยประสานความร่วมมือกับกองทุนหลักประกันสุขภาพตำบลเขาพระงาม โรงพยาบาลอานันทมหิดล และโรงเรียนลพบุรีปัญญานุกูล เริ่มเปิดโครงการตั้งแต่วันที่ 10 สิงหาคม พ.ศ.2553 โดยเปิดให้บริการกับประชาชนทั่วไป มีรูปแบบการบำบัดที่ชัดเจน และได้ผลเป็นที่น่าพอใจ

เริ่มต้นจากการคัดเลือกควายที่ได้รับการฝึกฝนมาเป็นอย่างดี จำนวน 10 ตัว จากศูนย์อนุรักษ์กระบือไทย ศูนย์การทหารปืนใหญ่ มีครูฝึกที่เป็นทหาร 3 คน ต่อเด็ก 1 คน จึงมั่นใจได้ในความเชื่องของควาย และความปลอดภัยของเด็ก

กระบือบำบัด จัดเป็นโปรแกรมต่อเนื่องจำนวน 20 ครั้ง โดยทำการบำบัดสัปดาห์ละ 1 ครั้ง ในแต่ละครั้งใช้เวลาประมาณ 2 ชั่วโมง ก่อนเริ่มการบำบัด เด็กๆ จะมีการอบอุ่นร่างกาย จากนั้นให้เด็กทำความคุ้นเคยกับควายก่อนด้วยการให้อาหารควาย ครูฝึกจะพาเด็กขี่หลังควายเดินชมสถานที่ต่างๆ ภายในศูนย์ฯ ชวนเด็กคุยเพื่อกระตุ้นการสื่อสาร ฝึกการออกเสียง

มีการฝึกทักษะต่างๆ บนหลังควาย ฝึกการควบคุมควายด้วยการใช้มือและเท้า ฝึกการทรงตัวบนหลังควายด้วยท่าทางต่างๆ เช่น นั่ง นอน เหยียดลำตัว เป็นต้น เพื่อบูรณาการระบบประสาทสัมผัสและการเคลื่อนไหว รวมถึงระบบการทรงตัว คล้ายๆ กับการฝึกกิจกรรมบำบัด (Occupational Therapy) แต่แทนที่จะทำในห้องฝึกเฉพาะทาง ก็มาทำบนหลังควายแทน เปลี่ยนจากห้องเรียนหรือโรงพยาบาล มาอยู่กลางทุ่งนา ก็สามารถช่วยสร้างแรงจูงใจในการทำกิจกรรมต่างๆ ให้กับเด็กมากยิ่งขึ้น

นอกจากนี้ ยังมีการทำกิจกรรมต่างๆ ร่วมด้วย โดยใช้ควายเป็นโครงเรื่องหลักในกิจกรรมต่างๆ เช่น การทำกิจกรรมศิลปะเกี่ยวกับควาย การวาดรูปควายตามจินตนาการของเด็กแต่ละคน การระบายสีควาย การต่อจิ๊กซอว์รูปควาย มีการฝึกความจำของเด็ก โดยให้เด็กวางของไว้แล้วให้ขี่ควายไปจนครบ 1 รอบ แล้วให้ลงมาหาของที่วางไว้ เป็นต้น

เมื่อจบขั้นตอนการบำบัดในแต่ละครั้ง ครูฝึกก็จะสอนให้เด็กๆ ขอบคุณครูฝึก และขอบคุณกระบือด้วยการให้ทานหญ้า เด็กทั้งหมดจะรับประทานขนมร่วมกันก่อนแยกย้ายกันกลับ ซึ่งกิจกรรมเหล่านี้จะช่วยเสริมสร้างทักษะสังคมให้กับเด็กได้ดียิ่งขึ้น

การบำบัดทางเลือก

หลังจากการเข้าร่วมโครงการกระบือบำบัด พบว่าเด็กทุกคนมีการพัฒนาที่ดีขึ้น สามารถสื่อสารกับครูฝึกเข้าใจมากขึ้น มีความเป็นกันเอง กล้าพูด กล้าแสดงออก ให้ความร่วมมือดี มีสมาธิในการทำกิจกรรมต่างๆ ได้ต่อเนื่องนานขึ้น มีการตอบสนองความรู้สึกกับควายและครูฝึกดีขึ้น เด็กๆ มีความสุข ผู้ปกครองก็พลอยมีความสุขไปด้วย

อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันยังไม่มีงานวิจัยที่ยืนยันผลของกระบือบำบัด อย่างเป็นรูปธรรมชัดเจน ถ้ามีการวิจัยและพัฒนารูปแบบของกระบือบำบัดต่อไป จะยิ่งเป็นประโยชน์กับเด็กมากยิ่งขึ้น

ทางเลือกในการบำบัดที่หลากหลาย ย่อมสามารถตอบสนองต่อความจำเป็นในการบำบัด ของเด็กแต่ละคนที่แตกต่างกันได้ดียิ่งขึ้น กระบือบำบัด ก็เป็นหนึ่งในทางเลือกเช่นเดียวกัน

เอกสารอ้างอิง

ทวีศักดิ์ สิริรัตน์เรขา. (2550). การบำบัดทางเลือก ในเด็กพิเศษ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว, 2550.

เดลินิวส์ออนไลน์. (2553). กระบือบำบัด. [Online]. Available URL: http://www.dailynews.co.th

ศูนย์เทคโนโลยีทางการศึกษา, สำนักงาน กศน., กระทรวงศึกษาธิการ. (2554). กระบือบำบัด ช่วยพัฒนาทักษะ และฝึกพัฒนาการของเด็กพิเศษ. [Online]. Available URL: http://www.braille-cet.in.th

 

บทความฉบับแก้ไขล่าสุด: พฤศจิกายน 2560

 

ทวีศักดิ์ สิริรัตน์เรขา. (2560). กระบือบำบัด. [Online]. Available URL: http://www.happyhomeclinic.com/alt18-buffalotherapy.htm

 

ดาวน์โหลดบทความ »
นพ.ทวีศักดิ์ สิริรัตน์เรขา

นพ.ทวีศักดิ์ สิริรัตน์เรขา

จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น
การศึกษา

· แพทยศาสตร์บัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
· วุฒิบัตรแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ สาขาจิตเวชศาสตร์เด็กและวัยรุ่น (จุฬาฯ)

ข้อมูลเพิ่มเติม »

 

· การบำบัดทางเลือก ในเด็กพิเศษ
· ศิลปะบำบัด
    · ศิลปะบำบัด ศาสตร์และศิลป์แห่งการบำบัด
    · ศิลปะบำบัดในเด็กพิเศษ
    · ประวัติศิลปะบำบัด
    · โปรแกรมศิลปกรรมบำบัด สถาบันราชานุกูล
    · การสัมมนาผู้เชี่ยวชาญด้านศิลปกรรมบำบัด
· ดนตรีบำบัด
    · ดนตรีบำบัด พัฒนาชีวิต
    · ดนตรีบำบัดในเด็กพิเศษ
    · ดนตรีบำบัดรูปแบบเฉพาะ
· การฝังเข็ม ศาสตร์ที่ยั่งยืน
· การบำบัดด้วยเครื่องเอชอีจี
· หุ่นยนต์บำบัด
· การบำบัดด้วยสัตว์
    · สุนัขบำบัด
    · อาชาบำบัด
    · โลมาบำบัด
    · มัจฉาบำบัด
    · แมวบำบัด
    · ช้างบำบัด
    · กระบือบำบัด

ข้อมูลเพิ่มเติม »