HAPPY HOME CLINIC

ศูนย์วิชาการ แฮปปี้โฮม

รวบรวมและเผยแพร่ ข้อมูลความรู้ทางวิชาการ ที่เกี่ยวข้องในการพัฒนาเด็กและวัยรุ่น
รวมถึงการรับจัดฝึกอบรม สัมมนา กิจกรรมวิชาการ นิทรรศการเผยแพร่ความรู้
เพื่อเป็นการเรียนรู้ร่วมกันระหว่าง ผู้ปกครอง นักวิชาการ และประชาชนทั่วไปที่สนใจ

H   A   P   P   Y       H   O   M   E       A   C   A   D   E   M   Y

นพ.ทวีศักดิ์ สิริรัตน์เรขา จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น

การเล่นสมมติ (Pretend Play) เป็นการสมมติการเล่นต่างๆ ตามจินตนาการ ได้แก่ การสมมติบล๊อกไม้เป็นรถยนต์ สมมติเชือกเป็นรถไฟ หรือเล่นตุ๊กตา สมมติเป็นครอบครัว มี พ่อ แม่ ลูก เด็กจะเล่นสมมติเป็นเมื่อมีพัฒนาการทางสติปัญญาเพียงพอที่จะเข้าใจได้ว่า คนรอบข้างคิดอย่างไร แล้วจินตนาการตามความคิดนั้น

การที่เด็กจะเล่นสมมติเป็น จะต้องค่อยๆ พัฒนาผ่านลำดับพัฒนาการด้านการเล่นทีละขั้น ดังนี้
  1. การเล่นสัมผัสและเคลื่อนไหว (Sensorimotor Play)
  2. การเล่นจัดเรียง (Organizing Play)
  3. การเล่นจำลอง (Functional Play)
  4. การเล่นสมมติ (Pretend Play)

พัฒนาการด้านการเล่นในเด็กออทิสติก มักจะพัฒนามาไม่ถึงการเล่นสมมติ เด็กมักจะทำได้เพียงแค่การเล่นจำลอง ตามหน้าที่การทำงานของสิ่งรอบตัวเท่านั้น และเหมือนจะเล่นเป็นบ้างในกรณีที่เล่นเลียนแบบรายการทีวีบางอย่างที่เด็กสนใจมากเป็นพิเศษ แต่ก็ยังเป็นเพียงการลอกเลียนแบบ ไม่ใช่การสมมติขึ้นมา

แต่ในเด็กออทิสติกบางคน พัฒนาการด้านการเล่นหยุดชะงักแค่ขั้นของการเล่นสัมผัส คือ หยิบจับอะไรได้ก็จะเอามาดม เอามาใส่ปาก หรือหยุดชะงักที่การเล่นจัดเรียง คือ ชอบเอาของมาเรียงเป็นแถว ซึ่งพบได้ค่อนข้างบ่อยเช่นกัน

ปัญหาการเล่นสมมติในเด็กออทิสติก มีงานวิจัยที่ให้คำอธิบายเกี่ยวกับเรื่องนี้หลายการศึกษา ที่สำคัญคือ

1. Leo Kanner (1943) ได้บรรยายถึงกลุ่มอาการออทิสติก (Autistic Syndrome) ว่ามีลักษณะสำคัญข้อหนึ่งคือ มีข้อจำกัดด้านความสามารถในการเล่น

2. Lorna Wing และคณะ (1979) ชี้ให้เห็นว่า มีเด็กออทิสติกน้อยมากที่เล่นสมมติเป็น ส่วนเด็กที่มีปัญหาพัฒนาการอื่นๆ ที่ไม่ใช่ออทิสติก จะสามารถเล่นสมมติได้เหมาะสมตามระดับอายุของพัฒนาการ

3. Simon Baron–Cohen และคณะ (1985) ผู้นำเสนอทฤษฎีที่เรียกว่า “Theory of Mind” กล่าวว่าการเล่นสมมติมีความเชื่อมโยงกับความสามารถในการคิดว่า “คนอื่นมีความคิด และการรับรู้ ที่แตกต่างไปจากตนเอง”

คำถามที่ยังไม่มีความชัดเจนในคำตอบ คือ การเล่นสมมติไม่เป็นในเด็กออทิสติก เกิดจากความบกพร่องในการตอบสนองทางอารมณ์ หรือเกิดจากความบกพร่องในการคิดจินตนาการ ซึ่งมีสมมติฐานที่กล่าวถึง ดังนี้

สมมติฐานด้านแรงจูงใจ (Motivational Hypothesis) ชี้ให้เห็นว่า ถ้าปล่อยให้เด็กออทิสติกเล่นแบบอิสระ เด็กจะไม่ค่อยเล่น แต่จะมีพัฒนาการด้านการเล่นดีขึ้น ถ้ามีการให้แรงเสริม แรงจูงใจ หรือ จัดรูปแบบการเล่น เป็นโครงสร้างที่ชัดเจนให้

สมมติฐานด้านสมรรถนะ (Competence Hypothesis) ชี้ให้เห็นว่า เด็กออทิสติกจะด้อยความสามารถในการจินตนาการ ไม่สามารถจินตนาการได้ว่า ตุ๊กตาชอบทานไอศกรีม ตุ๊กตาอยากไปซื้อของเล่น ซึ่งเกิดจากการที่สมองไม่สามารถส่งผ่านความคิด ความต้องการของตนเอง สมมติออกมาเป็นการเล่นได้เหมือนเด็กทั่วไป

พบว่าทักษะในการใช้ภาษาเพื่อสื่อความหมายได้อย่างเหมาะสม ถูกกาลเทศะ (pragmatic language skills) จะทำได้ดีเพียงไร ขึ้นอยู่กับความสามารถในการสมมติ และการใช้สัญลักษณ์ต่างๆ (symbolic skills) ที่เด็กแสดงให้เห็นในการเล่น

เอกสารอ้างอิง

Beyer, J., & Gammeltoft, L. (2003). Autism and play. London : Jessica Kingsley Publishers.

Fernie, D. (2006). Play and Piaget. [Online]. Available URL: http://www.kidsource.com

Holmes, E., & Willoughby , T. (2005). Play behaviour of children with autism spectrum disorders. Journal of Intellectual & Developmental Disability, 30(3): 156-164.

Jordan, R. (2003). Social play and autistic spectrum disorders: a perspective on theory, implications and educational approaches. Autism, 7(4): 347-60.

Owen, M. (Ed.). (1998). The effect of disabilities on play skills. [Online]. Available URL: http://www.pediatricservices.com

Westby, C. (1980). Play and autism. [Online]. Available URL: http://www.autismteachingtools.com

 

บทความฉบับแก้ไขล่าสุด: พฤศจิกายน 2560

 

ทวีศักดิ์ สิริรัตน์เรขา. (2560). เด็กออทิสติกกับการเล่นสมมติ. [Online]. Available URL: http://www.happyhomeclinic.com/au31-autistic-pretend-play.htm

 

ดาวน์โหลดบทความ »
นพ.ทวีศักดิ์ สิริรัตน์เรขา

นพ.ทวีศักดิ์ สิริรัตน์เรขา

จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น
การศึกษา

· แพทยศาสตร์บัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
· วุฒิบัตรแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ สาขาจิตเวชศาสตร์เด็กและวัยรุ่น (จุฬาฯ)

ข้อมูลเพิ่มเติม »

 

· ออทิสติก - Autism Spectrum Disorder
· ออทิสติก 10 คำถาม
· แนวทางการดูแลออทิสติกแบบบูรณาการ
    · การส่งเสริมพลังครอบครัว ในออทิสติก
    · การส่งเสริมความสามารถ ในออทิสติก
    · การส่งเสริมพัฒนาการ ในออทิสติก
    · การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ในออทิสติก
    · กิจกรรมบำบัด ในออทิสติก
    · แก้ไขการพูด ในออทิสติก
    · การฝึกทักษะสังคม ในออทิสติก
    · การฟื้นฟูสมรรถภาพทางการศึกษา ในออทิสติก
    · การฟื้นฟูสมรรถภาพทางอาชีพ ในออทิสติก
    · การรักษาด้วยยา ในออทิสติก
· การบำบัดทางเลือก ในออทิสติก
· เรียนรู้และเข้าใจเด็กออทิสติก
· พฤติกรรมแปลกๆของเด็กออทิสติก
· การเลี้ยงดูเด็กออทิสติก
· เมื่อเด็กออทิสติกถึงวัยเรียน
· จากเรนแมน สู่ออทิสติก
· อัจฉริยะกับออทิสติก
· ออทิสติก ซาวองก์
· ออทิสติก กับรหัสพันธุกรรมของความสามารถพิเศษ
· เด็กออทิสติกกับการเล่นสมมติ
· พฤติกรรมการเล่นในเด็กออทิสติก
· แนวทางส่งเสริมการเล่นในเด็กออทิสติก
· แอสเพอร์เกอร์
· เมื่อลูกเป็นแอสเพอร์เกอร์ ซินโดรม

ข้อมูลเพิ่มเติม »